Home / Việc làm 24h / Hiểu thêm về tiền lương tối thiểu!

Hiểu thêm về tiền lương tối thiểu!

Tiền lương không chỉ là phạm trù về kinh tế mà nó còn là yếu tố hàng đầu của các chính sách xã hội có liên quan trực tiếp tới đời sống của người lao động. Trong đó, một khái niệm mà mọi người cần hiểu đầy đủ và rõ đó chính là tiền luong toi thieu. Chúng ta cùng tìm hiểu ở bài viết dưới đây:

Khái niệm, bản chất, vai trò và chức năng của tiền lương:

- Tiền lương được hiểu là số lượng tiền tệ mà người sử dụng lao động trả cho người lao động khi họ hoàn thành công việc theo chức năng, nhiệm vụ được pháp luật quy định hoặc hai bên đã thỏa thuận trong bản hợp đồng lao động.

luong toi thieu 4

- Bản chất của tiền lương là giá cả sức lao động, được hình thành trên cơ sở giá trị sức lao động, thông qua sự thỏa thuận giữa người có sức lao động và người thuê mướn, sử dụng sức lao động đồng thời chịu sự chi phối của các quy luật kinh tế trong đó có quy luật cung cầu.

- Vai trò của tiền lương: 

+ Tiền lương có một vai trò rất lớn không chỉ đối với riêng bản thân người lao động mà còn đối với cả nền kinh tế đất nước. 

+ Tiền lương không chỉ giúp cho người lao động tái sản xuất sức lao động đã bị tiêu hao trong quá trình lao động mà còn giúp cho người lao động nuôi sống gia đình họ, trang trải mọi chi phí phát sinh do gặp rủi ro trong cuộc sống cũng như góp phần nâng cao trình độ. 

+ Tiền lương còn là một trong nhãng công cụ kinh tế để nhà nước quản lý kinh tế, tài chính và bình ổn xã hội. 

- Chức năng của tiền lương:

+ Là thước đo giá trị sức lao động để xác định mức tiền công các loại lao động, là căn cứ để thuê mướn lao động, là cơ sở để xác định đơn giá sản phẩm

+ Chức năng tái sản xuất sức lao động: tiền lương trả cho người lao động phải đủ đề bù đắp những hao phí sức lao động tính cả trước, trong và sau quá trình lao động cũng như những biến động về giá cả sinh hoạt, những rủi ro hoặc các chi phí khác phục vụ cho việc nâng cao trình độ ngành nghề của người lao động.

luong toi thieu 1

+ Chức năng kích thích người lao động làm việc hiệu quả hơn, tăng năng suất lao động

+ Chức năng tích lũy: tiền lương trả cho người lao động phải đảm bảo duy trì được cuộc sống hàng ngày trong thời gian làm việc và còn dự phòng cho cuộc sống lâu dài khi họ hết khả năng lao động hay gặp rủi ro.

Số tiền thù lao trả cho người lao động theo định kỳ, thường là hàng tháng. Các tổ chức kinh tế, doanh nghiệp, người thuê lao động trả công cho người lao động (công nhân viên chức) theo số lượng và chất lượng lao động họ đã đóng góp. Mức tiền lương sẽ khác nhau giữa các ngành nghề khác nhau do người lao động cung cấp giá trị lao động khác nhau. Mức tiền lương cũng phụ thuộc vào nơi thuê lao động và nhu cầu. Nếu nhu cầu về lao động cao thì tiền lương sẽ có xu hướng tăng. Ngược lại, tiền lương sẽ có xu hướng giảm ở nơi thừa lao động. Tiền lương của người lao động tại một số quốc gia cũng chêch lệch nếu giới tính, chủng tộc của họ khác nhau.

Ở Việt Nam, hiện nay có sự phân biệt các yếu tố trong tổng thu nhập của người lao động từ công việc: Tiền lương (dụng ý chỉ lương cơ bản), phụ cấp và phúc lợi. Theo quan điểm cải cách tiền lương năm 1993, tiền lương là giá cả sức lao động, được hình thành qua sự thoả thuận giữa người sử dụng lao động và người lao động phù hợp với quan hệ cung cầu về sức lao động trên thị trường quyết định và được trả cho năng suất lao động, chất lượng và hiệu quả công việc

Tiền lương tối thiểu là gì?

Tiền lương tối thiểu được hiểu là mức trả công lao động thấp nhất trả cho người lao động tương ứng với trình độ lao động giản đơn nhất, cường độ lao động nhẹ nhàng nhất diễn ra trong điều kiện bình thường nhằm đảm bảo cuộc sống tối thiểu cho người lao động phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội.

Ngày nay cũng còn nhiều quan điểm khác nhau về tiền lương tối thiểu. Có quan điểm ủng hộ quy định tiền lương tối thiểu nhưng cũng có quan điểm phản đối. Ngay ở Mỹ, các chính khách thường đòi tăng lương tối thiểu với lý do nhằm để bảo vệ quyền lợi cho công nhân thiếu tay nghề và giới trẻ, nhưng hậu quả ngược lại là hai thành phần này khó kiếm việc làm hơn, do các công ty không muốn trả lương cao cho những loại lao động thiếu tay nghề.

Những đặc trưng bản của tiền lương tối thiểu:

- Tiền lương tối thiểu được xác định tương ứng với trình độ lao động giản đơn nhất chưa qua đào tạo nghề

luong toi thieu 5

- Tiền lương tối thiểu tương ứng với cường độ lao động nhẹ nhàng nhất, không đòi hỏi tiêu hao nhiều năng lượng thần kinh, cơ bắp.

- Tiền lương tối thiểu được tính tương ứng với môi trường và điều kiện lao động bình thường, không có tác động xấu của các yếu tố điều kiện lao động.

- Tiền lương tối thiểu được tính tương ứng với nhu cầu tiêu dùng ở mức độ tối thiểu cần thiết. 

- Tiền lương tối thiểu phải tương ứng với mức giá tư liệu sinh hoạt chủ yếu của vùng có mức giá trung bình.

- Tiền lương tối thiểu phải phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội của mỗi quốc gia.

Trong kế cấu của tiền lương tối thiểu không bao gồm tiền lương làm thêm giờ, phụ cấp làm việc bạn đêm, phụ cấp trách nhiệm hay chức vụ, tiền ăn giữa ca và các khoản tiền lương khác ngoài tiền lương thông thường hàng tháng do chính phủ quy định. 

Ý nghĩa của tiền lương tối thiểu:

1. Đối với người lao động:

Tiền lương tối thiểu là sự đảm bảo có tính pháp lý của Nhà nước đối với người lao động trong mọi ngành nghề, khu vực có tồn tại quan hệ lao động, bảo đảm đời sống tối thiểu cho họ phù hợp với khả năng của nền kinh tế. 

Mục tiêu của chính sách tiền lương tối thiểu là nhằm bảo vệ người lao động, bảo đảm cho người lao động tái sản xuất sức lao động.
Chính sách tiền lương tối thiểu còn có ý nghĩa trong việc loại trừ khả năng bóc lột có thể xảy ra đối với người lao động trước sức ép của thị trường.

luong toi thieu 6

2. Đối với nền kinh tế:

Tiền lương tối thiểu là công cụ điều tiết của Nhà nước trên phạm vi toàn xã hội và trong từng sơ sở kinh tế nhằm mục đích:

+ Bảo vệ sức mua cho các mức tiền lương trước sự gia tăng của lạm phát và các yếu tố kinh tế khác

+ Loại bỏ sự cạnh tranh không công bằng của thị trường lao động

+ Phòng ngừa những xung đột trong các ngành

+ Thiết lập mối quan hệ ràng buộc kinh tế trong lĩnh vực sử dụng lao động, tăng cường trách nhiệm của các bên trong quản lý và sử dụng lao động. 

+ Tiền lương tối thiểu không chỉ có chức năng bảo vệ lợi ích của người lao động mà còn có chức năng khuyến khích đầu tư trong nước và thu hút đầu tư nước ngoài, thúc đẩy phân công lao động quốc tế trong xu thế toàn cầu hóa. 

3. Tiền lương tối thiểu đảm bảo có tính pháp lý của nhà nước đối với người lao động có tham gia quan hệ lao động trong mọi khu vực kinh tế.

Nó chính là cơ sở để xây dựng hệ thống thang, bảng lương và còn là căn cứ để các bên thỏa thuận tiền lương phù hợp với điều kiện và khả năng, lợi ích của các bên trong quan hệ lao động.

Căn cứ để xác định tiền lương tối thiểu:

- Hệ thống các nhu cầu tối thiểu của người lao động và gia đình họ. Hệ thống nhu cầu tối thiểu này bao gồm các nhu cầu sinh học và nhu cầu xã hội như nhu cầu về ăn, mặc, ở, đi lại, học tập,...

- Mức tiền lương chung của cả nước:

Việc xác định tiền lương tối thiểu phải dựa trên căn cứ này để đảm bảo tiền lương tối thiểu không quá thấp hoặc quá cao so với giá cả chung của thị trường sức lao động, đồng thời góp phần vừa bảo vệ người lao động vừa bảo vệ người sử dụng lao động và đảm bảo cho nền kinh tế phát triển ổn định, bền vững. 

- Chi phí và sự biến động của giá cả sinh hoạt

- Mối tương quan về điều kiện sống của các tầng lớp dân cư trong xã hội. Điều này không chỉ có ý nghĩa đối với việc đảm bảo công bằng trong việc trả công trong xã hội mà còn hạn chế sự phân hóa giàu nghèo giữa các tầng lớp dân cư. Đồng thời sự chênh lệch về mức sống giữa các tầng lớp dân cư ở các vùng miền cũng là căn cứ để xác định mức lương tối thiểu vùng, mức lương tối thiểu ngành cho phù hợp. 

- Các nhân tố kinh tế như tốc độ tăng trưởng kinh tế và mức năng suất lao động. Căn cứ này thể hiện nguyên tắc điều chỉnh lương (trả lương theo nguyên tắc phân phối theo lao động và trên cơ sở năng suất lao động)

Các mối quan hệ kinh tế - xã hội của tiền lương tối thiểu trong nền kinh tế thị trường:

- Tiền lương tối thiểu và tăng trưởng kinh tế: 

+ Một chính sách tiền lương tối thiểu đúng đắn sẽ tạo động lực thúc đẩy tăng trưởng năng suất lao động và tăng trưởng kinh tế. 

+ Tăng tiền lương tối thiểu sẽ tác động kích thích tăng chi tiêu của dân cư, do vậy sẽ kích thích tăng tổng cầu về hàng hóa, dịch vụ, do đó sẽ có tác dụng khuyến khích phát triển sản xuất, tăng việc làm và tăng trưởng kinh tế trong tương lai. 

+ Trong trường hợp tiền lương tối thiểu tăng làm giảm tỉ lệ lợi nhuận của doanh nghiệp, giảm tính kích thích của tiền lương do việc thu hẹp khoảng cách tiền lương; hoặc là các ảnh hưởng về phân phối thu nhập... sẽ có tác động xấu đến tích lũy và đầu tư trong tương lai và do đó sẽ hạn chế tăng trưởng trong tương lai. 

- Tiền lương tối thiểu với việc làm và giải quyết thất nghiệp:

Với một chính sách tiền lương tối thiểu hợp lý, người lao động sẵn sàng chấp nhận việc làm, đồng thời người sử dụng lao động cũng sẵn sàng tuyển dụng lao động vào làm việc.

Thực tế là tác động của tăng tiền lương tối thiểu có thể là tiêu cực hoặc tích cực đến việc làm và thất nghiệp. Việc điều chỉnh mức lương tối thiểu cần đảm bảo tăng thu nhập và nâng cao mức sống của người lao động,tăng cầu lao động, giảm thất nghiệp.

- Tiền lương tối thiểu với lạm phát:

Tăng tiền lương tối thiểu sẽ làm cho tổng tiền lương thực tế tăng lên và do đó khiến cho tăng tổng cầu trong xã hội, làm cho giá cả tăng lên, dẫn đến lạm phát.

Tiền lương tối thiểu cũng có thể làm tăng chi phí sản xuất sản phẩm của doanh nghiệp, làm cho giá thành tăng cao, đẩy giá cả lên dẫn đến lạm phát. 

Với những kiến thức bổ ích trên đây hy vọng rằng mọi người đã có thêm những hiểu biết sâu sắc về tiền lương tối thiểu để có những kiến thức về kinh tế xã hội, đồng thời người lao động cũng nên thường xuyên cập nhật những thông tin mới nhất về chính sách tiền lương theo quy định của pháp luật.